(36pho.vn) - Hình ảnh những chiếc xe buýt sơn hai màu vàng đỏ đã trở nên quá quen thuộc với người dân thủ đô. Đi xe buýt vừa an toàn, sạch sẽ và lại khá... rẻ tiền. Điều này phần đa ai cũng biết. Nhưng văn hóa khi đi xe, văn hóa xe buýt thì nhiều khi vẫn còn bị bỏ ngỏ...

Từ văn hóa của những nhân viên phục vụ xe buýt...

Tôi vẫn còn nhớ như in ánh mắt bất bình xen lẫn ngạc nhiên của một du khách nước ngoài trên chuyến xe tình cờ đó. Có lẽ anh cũng như tôi đều không thể ngờ được khi chứng kiến thái độ khiếm nhã và những lời nói không mấy lịch sự được phát ra từ miệng của một lái xe buýt và nhân viên soát vé. Thật không may là vị du khách nọ lại tương đối rành rẽ tiếng Việt, nghe và hiểu hết những lời nói đó. Và cũng thật buồn cho tôi khi phải chứng kiến nét “không đẹp” của chính người Việt mình ngay giữa lòng thủ đô văn minh dưới con mắt của bạn bè quốc tế.

Không phải là hiếm tình trạng xe buýt chạy ẩu trên đường phố gây nên nỗi kinh hoàng cho những người tham gia giao thông. Các lái xe buýt chèn ép xe máy, xe đạp cùng chiều, lấn làn đường hay thình lình tấp vào lề đường mà không có tín hiệu đèn báo trước. Còn đối với những người đi xe, lo lắng xe tự ý bỏ bến thì ít (mặc dù không trong giờ cao điểm) mà nỗi lo lúc lên xuống nếu không nhanh chóng có thể bị ngã hay kẹp tay thì nhiều.

Ở một số xe, nhân viên nhà xe còn “vô tư” phát những đĩa nhạc, bài hát với nội dung xuyên tạc, thiếu lành mạnh dù trên xe có rất nhiều người già và sinh viên. Đó là chưa kể thái độ coi trọng người đi vé ngày hơn người đi vé tháng của nhân viên phục vụ trên xe. Vẫn biết áp lực về thời gian chạy xe, doanh số từ việc bán vé cũng như những mặt trái của công việc đem lại đối với những nhân viên xe buýt song những điều đó không thể được đem ra làm lý do biện hộ cho những hành vi, cách cư xử thiếu văn minh, lịch sự trên xe.

… Đến văn hóa của những người đi xe

Các tuyến xe buýt được tổ chức với mục đích gì nếu không phải để nhằm phục vụ nhu cầu đi lại khá lớn của một bộ phận đông đảo người dân? Tuy nhiên, nói đi thì phải nói lại, nếu văn hóa của những nhân viên nhà xe đó đây còn thiếu thiện cảm thì đến lượt mình, văn hóa của những người đi xe cũng còn khá nhiều vấn đề phải bàn cãi.

Chiếm số lượng lớn trong thành phần những người đi xe buýt là sinh viên. Thế nhưng, một bộ phận không nhỏ lại có những hành vi và biểu hiện không mấy trí thức, văn hóa: gác chân lên ghế, ăn kẹo cao su, tùy tiện mở cửa kính khi xe đang bật điều hòa...Điều đáng trách hơn là có những bạn trẻ khi thấy người già, em nhỏ hay người phụ nữ mang thai lên xe còn “giả vờ ngủ” để chuyển “quyền” nhường ghế sang cho người khác, nếu có nhường thì đi kèm với một sự miễn cưỡng, khó chịu. Tình trạng trốn vé, lậu vé hay làm vé giả khi đi xe cũng không phải là hiếm gặp. Trong khi đó, tấm biển ghi rõ nội quy dành cho hành khách khi đi xe với những hàng chữ khổ lớn vẫn hiện diện ngay trước mặt...

Trên xe buýt, tôi cũng đã từng chứng kiến một đôi trai gái sôi nổi nói chuyện chạy bằng cấp vô tư như nói chuyện thời trang trong công sở; một ông gọi điện thoại di động như hét vào máy làm cho mấy cậu học sinh ngủ gật cũng phải giật mình tỉnh giấc; mấy bà, mấy cô buôn dưa lê rộn ràng, tự nhiên như đang ở nhà mình… 

Một tài xế có thâm niên phục vụ xe buýt gần 10 năm tâm sự: Tôi rất buồn khi xe buýt được gọi là “hung thần” trên đường phố. Dù biết rằng vẫn có những con sâu “làm rầu nồi canh”, nhưng nếu ai đó cứ thử là người đồng hành mới biết những chuyến xe buýt là muôn mặt đời thường. Ở đó số đông không đáng phiền mà số ít lại rất đáng trách. Thành phố mình có gia đình văn hóa, khu phố văn hóa, tôi cũng mong có những chuyến xe buýt văn hóa để giống như xứ người, xe buýt sẽ là phương tiện giao thông chủ lực ở các đô thị nước ta.

Trong những ngày tháng đếm ngược đến dịp đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, cả thủ đô đang ra sức xây dựng một Hà Nội văn minh, phát triển. Thiết nghĩ, văn hóa xe buýt cũng cần phải được chú ý đúng mức, không phải từ chỉ từ những nội quy, quy định mà quan trọng hơn, điều đó phải xuất phát từ chính ý thức tự giác của mỗi người khi tham gia loại hình giao thông này.

Thanh Thủy