Nhiều người Việt Nam và người nước ngoài cảm thấy đau lòng khi chứng kiến tiếng Việt đang bị các bạn trẻ làm tổn thương… Có những điều rồi sẽ cũ đi và biến mất, nhưng có những điều cần phải là bất tử, như trong câu nói: “Tiếng Việt còn thì dân ta còn, nước ta còn” của học giả, ký giả, nhà văn hóa Phạm Quỳnh…

Đã từ lâu tôi có một sự hào hứng với việc theo dõi blog của Joe - anh chàng người Canada sang học tại Việt Nam từ năm 2003 và bắt đầu viết blog bằng tiếng Việt từ năm 2006. Anh tên thật là Joseph Ruelle, bạn bè yêu mến gọi anh bằng cái tên rất thân mật và ngọt ngào: "anh Dâu".

Tôi nhớ những bài blog đầu tiên của anh, đôi khi khiến người đọc bật cười ở những câu chữ ngô nghê mà thú vị: "Bỏ qua cây đào và cây quýt. Bỏ qua hoa mai và hoa giáp. Bỏ qua thịt heo và thịt bò. Bỏ qua bánh Tết và bánh chưng. Bỏ qua lời chúc và lời ca. Bỏ qua tiền đỏ và tiền xanh. Bỏ qua áo dài và áo ngắn. Bỏ qua ca-vát và ca vũ. Bỏ qua Tiết Liêu và tiết gà. Bỏ qua "gặp nhau cuối năm" và gặp nhau ga tầu. Bỏ qua Xuân Hinh và xuân khí...".

Những từ trái nghĩa và những từ tương tự, những chơi chữ về ngữ âm, những hiện tượng đồng âm dù chỉ bằng một âm tiết được anh chàng Dâu Tây vận dụng liên tục, nhịp nhàng và nhún nhảy như một trò chơi ngữ âm của cậu học trò thích thú khám phá môn học mới. Đơn giản thế nhưng mang nhiều ý nghĩa, và nó thật sự thể hiện tình yêu tươi vui, nghiêm túc của anh với ngôn ngữ Việt Nam.

"Anh Dâu" và niềm say mê với ngôn ngữ Việt Nam

Chính Joe cũng từng tâm sự: Anh chưa thấy một ngôn ngữ nào phong phú như tiếng Việt. Anh học tiếng Việt mọi lúc mọi nơi. Anh có hai quyển vở, một quyển chuyên ghi từ "xịn" (từ chuyên môn học trong trường) còn quyển kia tập hợp những gì anh lượm lặt được từ bạn bè, phục vụ, xe ôm như "gần mực thì bia, gần đèn thì thuốc", "banana", "dân chơi sành điệu"... để còn "buôn dưa lê" thoải mái với mọi người. Anh luôn kè kè bên mình cuốn từ điển tiếng Việt, anh chú ý đến từng chữ và ý nghĩa của chúng, và liên tưởng từ chữ này đến chữ kia, từ từ này đến từ kia, và chú ý những vấn đề ngữ pháp...

Tôi chợt hoảng hốt nhận ra: Joe - anh chàng "công dân Canada - cư dân Việt Nam - du dân quốc tế" này sử dụng tiếng Việt sinh động, chính xác và hấp dẫn hơn không ít bạn trẻ người Việt, những bạn trẻ sinh ra và lớn lên tại nhiều thành phố Việt Nam.

Sự hốt hoảng của tôi, không phải vì anh Joe mà tôi hốt hoảng cho các bạn trẻ Việt, trong đó có tôi, khi chúng ta bỏ qua những cơ hội và bỏ qua trách nhiệm trau dồi tiếng mẹ đẻ của mình. Chúng ta để một người bạn nước ngoài nói tiếng Việt như ngôn ngữ thứ 2 vượt qua khả năng sử dụng tiếng Việt của chúng ta.

Với việc xuyên tạc chữ Việt, từ Việt, Tiếng Việt về cả ý nghĩa, phát âm, cách sử dụng... một cách tùy tiện, đôi khi các bạn trẻ Việt ngày nay tự tàn phá khả năng sử dụng tiếng mẹ đẻ của mình. Các bạn sẽ dần quen lối nói pha tạp về loại ngôn ngữ, chệch choạc về kí tự lẫn phát âm, lộn xộn về ý nghĩa của từ, nháo nhào các quy tắc ngữ pháp... Người lớn đôi khi không thể hiểu, hoặc để hiểu nổi sản phẩm của các bạn thì phải vật vã mồ hôi! Bằng cách ấy, chúng ta đang làm xấu đi, làm sứt mẻ đi thứ di sản văn hóa quý giá của ông cha - đó là ngôn ngữ, là thứ tiếng nói riêng vốn có của dân tộc mình.

Một người nước ngoài say mê tiếng Việt là một người say mê thành quả lao động của chúng ta. Nhưng chính chúng ta có biết nâng niu thành quả lao động đó không? Như nâng niu mồ hôi nước mắt của ông cha ta. Như nâng niu hạt vàng hạt ngọc mà ông bà để lại. Như nâng niu chính cái rương chứa đựng linh hồn mình. Nói như truyền thuyết, ta phải giữ để quyết không "bán linh hồn cho quỷ" ...

Vốn tiếng Việt trong sáng, giàu và đẹp cần được chúng ta mà đầu tiên là những bạn trẻ chung sức giữ gìn, đó là giữ gìn linh hồn dân tộc, để dù có vật đổi sao dời vẫn còn nguyên đó một bản sắc Việt Nam - di sản thân thương hóa thân trong từng câu nói, không đánh mất mình qua mọi biến động và thời gian và di truyền qua mọi thế hệ. Cuộc sống luôn đổi thay, dẫu rằng hoài cổ là không thể cực đoan nhưng việc trân trọng những giá trị cổ truyền là vô cùng cần thiết.

Có những điều rồi sẽ cũ đi và biến mất đi, nhưng lại có những điều cần phải là bất tử, như trong câu nói: "Tiếng Việt còn thì dân ta còn, nước ta còn" của học giả Phạm Quỳnh.

Theo Tuanvietnam

Bạn có suy nghĩ gì trước hiện trạng "sứt mẻ" của tiếng Việt hiện nay, nhất là trong giao tiếp giữa thế hệ trẻ? Theo bạn, cần phải làm gì để gìn giữ sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt nói chung và tiếng Hà Nội nói riêng?
Vui lòng gửi phản hồi của bạn tới Tòa soạn vào Ô bình luận phía cuối bài viết.