| Xuân tự bao giờ | ||||
|
|
Mùa xuân đến tự lúc nào? Câu hỏi chưa bật ra đã có người không ngần ngại đáp luôn: Từ lúc giao thừa, có lẩm cẩm không mà hỏi thế? Chính xác không? Chưa chắc! Khi cành đào đầu tiên xuất hiện nơi chợ hoa Cống Chéo Hàng Lược là mùa xuân bắt đầu hay từ lúc mẹ ta gỡ gói vôi cục gói trong lá chuối khô ra để đẩy “ông bình vôi” là lúc mùa xuân đã bước một chân qua bậu cửa bằng gỗ xoan đào có vết dao khứa, có mòn vẹt thời gian?
Chưa hẳn! Có khi là lúc nhà thơ oan trái tội nghiệp họ Hàn ngẩng lên thấy mái nhà tranh lấm tấm những đốm nắng lung linh. Lúc mà chàng trai không có mặt trong đám cưới xem chèo trên bốn manh chiếu sân đình, khiến cô gái ngẩn ngơ đi tìm, quên cả sân khấu đang có gì, anh Tễu, hề mồi, nàng Súy Vân hay nỗi oan Thị Kính… Ta sắm được chiếc khăn quàng cho “nửa đời ta”, là xuân hay may xong chiếc áo hoa cho trẻ nhỏ mới là xuân? Ta gửi đi tấm thiệp mừng hay nhận thiếp mừng có chứa mùa xuân, khiến phải sớm mở chai rượu để ngắm sắc hoa đào trong niềm xuân vừa đến? Chẳng biết nữa khi lòng ta đã mê đi, tình ta đã ngạt ngào trong mùi thơm nước lá mùi già tắm tất niên, loài hương thơm không nước hoa ngoại lai nào sánh kịp, bởi lá mùi già thức dậy trăm năm, dựng cả những niềm quê vi vút mùa đông và tở mở mùa xuân lễ hội, chuông chùa, nhang khói… Có phải mùa xuân vừa đến khi ta tước cái gân lá dong và nhúng nước bó lạt giang trong khi cả nhà bận rộn, tíu tít, để chuẩn bị nồi bánh chưng có tuổi mấy ngàn xa lắc thuở Lang Liêu? Ai bảo đó không xuân? Xuân lắm chư! Xuân như chiếc đuôi gà trên mái tóc, lung linh xuống bả vai cô thiếu nữ láng giềng sang chơi ngồi canh nồi bánh chưng suốt đêm thâu, mà hương bồ kết cứ thoang thoảng ngất ngây trêu cợt như vừa có một nàng hồ tinh hiện ra từ vườn hoa hoang dã biến thành nàng gái hớp hồn mấy kẻ mệt mê si tình đắm đuối… Mùa xuân có phép tàng hình chăng, là người đúng hẹn từng giây của thời đại công nghiệp hay cứ lề mề sai hẹn từ thuở nông nghiệp không có đồng hồ tích tắc suốt tháng năm? Có khi mùa xuân có từ ngày Hai Bà Trưng khởi nghĩa lên ngôi lập nước, mà cũng có thể là Ngô Vương Quyền cắm cọc Bạch Đằng lần thứ nhất, dựng cơ đồ sau nghìn năm quằn quại, đọa đầy? Sau đó hàng nghìn năm, có hoa nở và đầu rơi, có cơm thơm và nhịn đói, đến năm 1945 mùa thu tháng tám, mùa xuân mới có mặt khi Việt Nam độc lập dân chủ cộng hòa? Mùa xuân thần tốc sau đó nữa ba mươi năm, và mùa xuân đang đến ngoài kia, nơi cánh đồng hun hút, nơi dòng sông lững lờ, nơi cửa ô rộn rã, nơi hậu cung ngôi đình bắt đầu lau rửa đồ tế khí, nơi lũy tre làng tiếng lợn kêu eng éc, con lợn đánh đụng vài nhà, con lợn thành bữa cháo lòng tiết canh nóng hổi, tuyệt vời, chỉ ba mươi Tết mới có và ngon lành đến thế… Cũng có thể mùa xuân trên những tấm lưng gù của mấy cụ tao nhân, người mang hàng thế kỷ trên lưng nên đành nặng nề gánh nó, vác nó… và nằm phủ phục, tung hoành nét chữ hào hoa mà nếu Vương Hy Chi (Trung Hoa) hay Cao Bá Quát (Việt Nam) trở về thì cũng phải tấm tắc khen thầm, khen cả con mắt xanh thi sĩ Vũ Đình Liên viết bài thơ bất hủ: Mỗi năm hoa đào nở Hồn xưa vẫn còn đây, đang ở đây, đang là mùa xuân đấy, mùa xuân của từng người nhỏ bé và của toàn dân tộc to lớn, mùa xuân trong hoa đào, trong cờ bay, trong nhịp trống, trong nhang khói, trong lời chúc mừng, trong miếng bánh chưng, trong viên hạt sen trần, trong ngụm trà chát ngọt, trong hàng phi lao vi vút nơi nghĩa trang liệt sĩ… trong những ngày tháng chạp, trong mùa xuân, trong nắng vàng tươi rói, trong mưa bay như phấn mơ hồ… và đương nhiên, trong giao thừa thiêng liêng bứt rứt chẳng thề nào yên, dù thành thị sáng trưng hay nông thôn le lói ánh nến hoặc bản xa bập bùng bếp lửa… Đúng, mùa xuân là nghệ sĩ xiếc, có thể nhào lộn, tung hứng trên sợi dây thời gian căng võng và đung đưa… Sớm muộn, cao thấp, tùy vào ta cả, còn nghệ sĩ cứ là nghệ sĩ, nghệ sĩ cho đời chứ không phải nghệ sĩ vì mình (như một vài ca sĩ nhố nhăng đang õng ẽo trên sân khấu, tóc bù xù, mông hở hang, mắt nhắm tịt…). Ta đi tìm mùa xuân ở đâu, xung quanh hay chính lòng ta? Mùa xuân đến từ lúc nào? Ta biết và ta không biết? Cứ cho là mùa xuân đang trốn trong nụ hoa đào, xuân tự thu mình để chơi trốn tìm cùng thế giới. Cứ cho là mùa xuân đang reo ca trên ngọn cây nêu có con cá, chiếc chuông, có lá cờ tí xíu, có dải phướn, có nắng bay qua và mưa ướt mỏng, có mắt ngước nhìn và có tâm niệm cầu mong… Tùy bút Băng Sơn Theo Thế giới di sản Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:
|
