Trong tâm trí mọi người Việt Nam, Hà Nội linh thiêng vì có những địa danh lung linh huyền thoại. Nơi thuở xa xưa, sông, hồ còn giao hòa mênh mang mịt mù sương khói để vua sáng Lý Công Uẩn ngồi thuyền thấy rồng bay lên. Nơi có hồ Tây để trâu vàng truyền thuyết đến đằm mình biến vào thần thoại.

Nơi có hồ Gươm để rùa thiêng nhận lại gươm thần. Hà Nội linh thiêng bởi vì ở đó đã in dấu cuộc đời của hầu hết những con người đã để lại tên tuổi trong sử xanh đất nước, từ An Dương Vương, Lý Công Uẩn, Trần Hưng Đạo đến Hồ Chí Minh. Hà Nội linh thiêng vì ở đó đã diễn ra những sự kiện lịch sử, những giây phút lịch sử quyết định vận mệnh cả dân tộc, liên quan đến số phận mọi người Việt Nam.

Phố Hàng Buồm nhắc đến một thời Thăng Long trên bến dưới thuyền, buôn bán sầm uất, nghề tinh phát triển, thu hút thợ giỏi cả nước dồn về kinh kì lập nên ba mươi sáu phố phường. Gò Đống Đa ghi khắc sự kiện vua Quang Trung đại phá quân Thanh giải phóng Đông Đô, giải phóng đất nước.

Vết đạn đại bác trên vách thành cổng cửa Bắc hằn sâu nỗi đau Hà Nội rơi vào tay quân Pháp xâm lược, cả nước sa vào vòng nô lệ của chủ nghĩa thực dân. Và cầu Long Biên uyển chuyển, dập dờn, nhấp nhô lượn sóng như con rồng sắt thép vắt ngang sông Hồng là chứng tích thời người Pháp làm chủ Hà Nội và cũng là nơi ghi dấu sự ra đi vĩnh viễn của đội quân xâm lược Pháp.

Hồ Tây, hồ Gươm, gò Đống Đa, vết đạn đại bác trên vách thành Cửa Bắc, cầu Long Biên thì vẫn còn đó nhưng bóng dáng những người đã làm nên những sự kiện khắc ghi những địa danh đó vào thời gian, là nhân chứng của những sự kiện đó, nay đã là hư vô.

Lính Pháp cuối cùng rút khỏi cầu Long Biên 

Chỉ duy nhất hình ảnh những người lính bộ đội Cụ Hồ sau 9 năm kháng chiến chống Pháp trở về Hà Nội nhận lại cầu Long Biên và hình ảnh những người lính Pháp xâm lược rút khỏi cầu Long Biên vĩnh viễn ra đi được ghi trong những thước phim nhựa quý giá thì vẫn còn mãi với nước non này.

Những người được lịch sử Việt Nam chống ngoại xâm chọn mặt giao cho việc ghi lại khoảnh khắc lịch sử đó là hai nhà điện ảnh cách mạng Mai Lộc và Nguyễn Khánh Dư.

Mai Lộc là người con của xứ Huế, vào đời bằng chiếc máy chụp ảnh ở Sài Gòn và ra bưng biền Đồng Tháp Mười tham gia kháng chiến chống Pháp bằng chiếc máy chụp ảnh đó. Khi Quân khu Tám thành lập phòng Nhiếp ảnh - Điện ảnh thì Mai Lộc lại là người đầu tiên mày mò sử dụng chiếc máy quay phim từ Sài Gòn chuyển ra rồi vác máy theo Tiểu đoàn 307 lừng danh vào chiến trận.

Từ trận đánh đồn Mộc Hóa trở về, Mai Lộc lại làm tất cả các công đoạn hậu kỳ, in tráng, dàn dựng, mà mỗi công đoạn là một thử thách gay go vì thiếu thốn đủ thứ. Buồng tối in tráng phim trong lòng ghe lênh đênh trên kênh rạch. Cắt dán dàn dựng phim trong chòi lá dừa nước bên kênh Nguyễn Văn Tiếp. Bộ phim tài liệu chiến trận đầu tiên của điện ảnh cách mạng Việt Nam, phim Trận Mộc Hóa đã được tạo dựng trong hoàn cảnh đó.

Năm 1951, từ bưng biền Đồng Tháp Mười, Mai Lộc lại ôm máy quay phim ngược Trường Sơn ra Việt Bắc quay phim đại hội lịch sử đổi tên Đảng Cộng sản Đông Dương thành Đảng Lao động Việt Nam. Năm 1952 theo Đại đoàn 308 vào chiến dịch Tây Bắc, Mai Lộc có phim tài liệu Chiến thắng Tây Bắc. Năm 1953 xuống đồng bằng châu thổ sông Hồng cùng những người du kích chống càn, Mai Lộc có phim tài liệu Giữ làng Giữ nước.

(còn nữa)

Theo An ninh thủ đô