(36pho.vn) - Lấy địa điểm đình Kim Mã nép mình trong một ngõ nhỏ làm nơi gặp gỡ và học tập, hơn 2 năm nay, câu lạc bộ dân ca quan họ Bắc Ninh đã được thành lập và duy trì hoạt động ngay giữa lòng thủ đô Hà Nội.

Văn hóa, tự bản thân nó có sức sống thật bền bỉ. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn phải nói đến sự lan truyền và ảnh hưởng “vượt thoát” ra khỏi mọi vùng, miền, khu vực có tính chất hạn hẹp của văn hóa. Lớp học dân ca quan họ Bắc Ninh mà tôi có dịp ghé thăm dưới đây là một minh chứng cho điều đó.

Chuẩn bị trước giờ học

Ấn tượng đầu tiên đọng lại trong tôi là không khí chuẩn bị khá khẩn trương nhưng không kém phần sôi nổi, vui tươi của các thành viên trong câu lạc bộ. Người thắt lại dây nhiễu điều, người cài yếm thắm, rồi thì chỉnh trang mớ ba mớ bảy, nón quai thao, lo phần đạo cụ để kịp cho buổi học, buổi diễn…

Qua tìm hiểu, được biết giáo viên của lớp vốn là người được sinh ra trong “cái nôi” dân ca quan họ Bắc Ninh. Thầy (tên thật là) Lê Huy Cần, chủ nhiệm câu lạc bộ quan họ Bắc Ninh, đồng chủ nhiệm câu lạc bộ văn nghệ dân gian, trực thuộc trung tâm hỗ trợ trẻ em thiệt thòi của hiệp hội UNESCO Việt Nam. Với mong muốn bảo tồn di sản văn hóa của dân tộc đặc biệt là loại hình quan họ, dân ca Bắc bộ đồng thời mở rộng sân chơi cho người cao tuổi đi kèm với việc truyền dạy dân ca các miền cho những ai đam mê loại hình nghệ thuật này, thầy đã cùng với một số hội viên ban đầu lập ra câu lạc bộ. Cho đến nay, sau hơn 2 năm thành lập và hoạt động, số hội viên chính thức đã tăng lên 80 người, trong đó một nửa là thành viên thuộc Câu lạc bộ văn nghệ dân gian.

Tập dượt trước khi diễn

Có thể thấy, đa phần hội viên trong câu lạc bộ đều là những người cao tuổi trong khoảng từ 50 đến 70 tuổi. Cá biệt cũng có một vài thanh niên trẻ tầm độ tuổi 20 đến 35. “Vốn đam mê nghệ thuật cổ truyền từ nhỏ, mình tham gia lớp học này đã được hơn 1 năm. Với mình, đây thực sự là một hoạt động xã hội đem lại sự thoải mái trong tinh thần” - Anh Hùng (36t, Kim Mã) chia sẻ. Lại có cả những cặp vợ chồng vì cái duyên mà gặp gỡ, rồi vì sở thích, đam mê hát dân ca mà cùng nhau tham gia lớp học này.

Phần lớn hội viên đều là các bác hưu trí sống ở phường Kim Mã, thêm một số hội viên từ các phường, quận khác không quản việc đi lại xa xôi cũng nhiệt tình tham gia. Bác Hiền (Phùng Hưng) cho biết: “Lớp đông học viên, lại tập trung những liền anh, liền chị hát lâu năm nên bác muốn tham gia để học hỏi thêm”. Bác Hạnh, lớp trưởng lớp học thì cảm thấy “hôm nào không đến lớp hát được thì cảm thấy ốm mất”, “tập thể dục khỏe mạnh về thể chất, hát dân ca khỏe mạnh về tinh thần”…

Không quá đề cao vấn đề biểu diễn, lớp chỉ tập trung vào việc truyền dạy hát dân ca cho các hội viên, tham gia lễ hội và tổ chức giao lưu giữa các câu lạc bộ. Trong những giai điệu ngọt ngào, tha thiết của khúc hát “Mời trầu”, “Khách đến chơi nhà”, “Lúng liếng”,…cùng với sự cộng hưởng nhịp nhàng của điệu đàn, nhịp gõ, hình ảnh các bà, các chị như duyên thêm, đẹp thêm. Và nếu như, vào một chiều chủ nhật thảnh thơi nào đó trong tuần, trong tháng, có dịp ghé qua 221 Kim Mã, xem và nghe họ hát, bạn sẽ cảm nhận được sức níu giữ của một loại hình nghệ thuật truyền thống, khiến cho chính bạn đôi khi cũng vu vơ mà thốt lên câu hát quen thuộc “người ơi người ở đừng về”…

Nguyễn Nguyên