(36pho.vn) - Chiều ngày 6/11/2009, tại Bảo tàng DTHVN sẽ diễn ra lễ khai trương trưng bày ảnh về cồng chiêng các dân tộc Tây Nguyên, do Viện Văn hoá Nghệ thuật Việt Nam phối hợp với Bảo tàng DTHVN tổ chức.

Gần 90 bức ảnh trong trưng bày đều được lựa chọn từ các kho lưu trữ của Pháp, hầu hết là của Trường Viễn Đông Bác cổ, Hội thừa sai Paris và Bảo tàng Quai Branly. Đó là những bức ảnh do các viên chức thuộc địa, sĩ quan quân đội, các nhà truyền giáo và học giả Pháp chụp trong khoảng từ những năm 30 đến những năm 60 của thế kỷ 20. Họ ghi lại những điều được thấy tại các làng người Ba Na, Gia Rai, Mnông Gar… hồi bấy giờ. Sự phong phú của bộ ảnh thể hiện sự quan tâm của người Pháp đối với nghệ thuật cồng chiêng và tập quán sử dụng cồng chiêng của các cư dân Tây Nguyên. Từ năm 1908 đã xuất hiện những bưu ảnh về cồng chiêng Tây Nguyên.

Cồng chiêng Tây Nguyên

Với sự đóng góp tích cực của bà Christine Hemmet, chuyên gia của Bảo tàng Quai Branly (Paris), nội dung trưng bày được xây dựng và tổ chức thành 4 phần. Phần thứ nhất, Dàn nhạc cồng chiêng, là những bức ảnh cho thấy cơ cấu của dàn nhạc bao gồm: cồng, chiêng, trống và chũm choẹ. Phần thứ hai, Tập quán gõ cồng chiêng, chủ yếu là các ảnh thể hiện cách thức gõ cồng và chiêng. Phần thứ ba, Bối cảnh âm nhạc cồng chiêng, giới thiệu các nghi lễ có sử dụng cồng chiêng, như: tang ma, hiến sinh trâu, đón tiếp “vua Lửa” và các nghi lễ gia đình khác. Phần cuối cùng, Vượt khỏi truyền thống, cho thấy từ lâu trong đời sống âm nhạc cồng chiêng Tây Nguyên đã du nhập những yếu tố mới, như: diễn tấu cồng chiêng để đón tiếp một bà xơ Công giáo, một quan chức người Pháp hay người Kinh... 

Poster triển lãm cồng chiêng Tây Nguyên

Trưng bày Âm nhạc cồng chiêng Tây Nguyên diễn ra nhân dịp Liên hoan quốc tế âm nhạc cồng chiêng được tổ chức tại Tây Nguyên. Tuy trưng bày ở Bảo tàng DTHVN chỉ kéo dài 3 tháng, mở cửa đến ngày 7/2/2010, nhưng cuốn catalogue sẽ tiếp tục lưu giữ nội dung trưng bày.

Một số hình ảnh trưng bày tại Triển lãm Trưng bày Âm nhạc cồng chiêng Tây Nguyên:

Diễn tấu cồng chiêng trong ngày lễ của người Gia-rai.
Phía trước là một người đánh cồng, phía sau có một người gõ chiêng

Người Gia-rai tấu cồng chiêng quanh con trâu trước lễ hiến sinh.

Dàn chiêng 6 chiếc của người Mạ đang diễn tấu

Cách gõ chiêng của người Ba-na: dùng dùi mềm gõ vào lòng chiêng

Dàn “chiêng aráp” trong một lễ hiến sinh trâu của người Ba-na.
Những người đánh cồng đi trước những người đánh chiêng.Những chiếc cồng lớn nhất được 2 người khiêng

Người Ba-na đánh cồng

Diễn tấu dàn chiêng bằng nắm tay, chắc là của người Srê (Cơ-ho).

Bưu thiếp, gửi năm 1908


Nghi lễ trong một gia đình Ê-đê ở Đắc Lắc. Trong phòng khách của ngôi nhà dài, các vò rượu được xếp thành dãy ở giữa. Những người chơi cồng chiêng ngồi trên ghế kpan đặt dọc theo vách. Phía trước, một cái chiêng rất lớn được treo dưới xà nhà. Về bên trái ở phía sau là một chiếc trống lớn. Loại trống đại này ở vùng người Ê-đê hầu như không còn nữa


“Chiêng pot”, cồng có âm trầm trong dàn chiêng aráp gồm 13 chiếc của người Gia-rai. Cồng được xách trên tay và gõ bằng dùi có bọc vải mềm ở đầu

Tam Anh