Dòng chảy của một nền văn hóa chẳng khác nào dòng chảy của một con sông mẹ. Trong quá trình đi tới nó đã diễn ra nhiều hình thế, đôi khi phức tạp. Lúc thì thắt mình lại làm nên ghềnh thác, lúc mở lòng ra đón nhận phụ lưu, sau nhiều uốn lượn tỏa nhánh gặp biển.

Nơi ấy là cửa sông mênh mang bờ bãi, rất dễ ngỡ ngàng, dễ bị ngợp khi muốn nhận hướng. Dẫu sao hướng của dòng sông vẫn cứ có, nó đã được chuẩn bị như một tất yếu, ngay từ ban đầu theo hình tượng của đất đai.

Châu thổ sông Hồng là gốc của sự hình thành lịch sử Việt Nam. Nhìn chung, lịch sử của một dân tộc cũng là lịch sử văn hóa của dân tộc ấy.

Một vùng đất hàng năm có hai mùa gió, gió từ lục địa thổi ra và từ biển thổi vào. Chính là nhờ chế độ gió mùa mà đất đai phì nhiêu, cây cỏ tươi tốt, cùng nằm trên một vĩ độ Xa-ha-ra mà nó không hề bị sa mạc hóa. Ngay từ buổi bình minh của dân tộc, văn hóa Việt Nam rất dễ hiểu cũng đã chịu ảnh hưởng trực tiếp của hai nền văn hóa lớn, lâu đời, đấy là nền văn hóa ấn Độ và nền văn hóa Trung Hoa. Đặc biệt là văn hóa Trung Hoa.

Dưới cái bóng rợp và hùng vĩ của nó, văn hóa Việt đã không bị chết sớm, đấy là cả một vấn đề lớn rất kỳ lạ, lịch sử còn phải dày công đào bới câu trả lời. Con người Việt Nam cần cù, chịu khó học hỏi và biết học hỏi, sớm có tinh thần tự chủ, có ý thức xây đắp cho dân tộc mình một nền văn hóa mang bản sắc riêng, đó là một điều kiện quyết định để những ảnh hưởng kia hóa thành tích cực, thành yếu tố kích thích những năng động sáng tạo nhuần nhị, rất Việt Nam. Có thể nói ở đây mọi ảnh hưởng từ bên ngoài vào với thời gian đều bị Việt Nam hóa. Do vậy trải qua nhiều chìm nổi, nhiều văng vật, dân tộc chúng ta vẫn tồn tại và không ngừng trưởng thành.

Những năm sắp tới đây vẫn càng khó, nhiều lo âu, cũng không ai dám bảo đã yên bình thanh thản, phận nước chẳng bao giờ dễ dàng. Chỉ những đám tầm thường mới vội vàng bằng lòng và kiêu ngạo xằng. Chúng ta phải nhìn rõ phận mình, phải biết chăm lo cho dân trí nước mình và phải biết kính trọng nhân loại nói chung. Sự khiêm cung ấy ở đây không khi nào thừa. Cứu cánh của dân tộc chính là văn hóa. Không bao giờ để mất văn hóa của mình. Nó là cái phao tuyệt vời giữa biết bao bể dâu, dân tộc đã không bị dìm ngập. Nó là tín hiệu tập hợp, là hồn cốt Việt Nam.

Do vậy mà văn hóa vốn là vẻ đẹp, là sự tỏa sáng của con người, là cái có ý nghĩa cao quý nhất mà người ta thường mang ra đối đãi với nhau. ấy vậy mà nó, từ bản chất, vẫn phải có sức đề kháng, sức tự vệ, tự trọng, cái mà giờ đây chúng ta hay nói, phải biết giữ gìn bản sắc dân tộc. Một nền văn hóa càng có bản sắc riêng thì càng đến được với nhân loại rộng lớn, sức mạnh tồn tại của nó càng lớn, sức thu nhận cái mới, sức vận động sáng tạo càng lớn. Ở đây, cách nhìn nhận giữa cái bảo thủ và cái đổi mới như thể có gì mâu thuẫn nhau là một cách nhìn vội vã, nếu không muốn nói là quá đơn giản. Sự thật một khi đã thành mực thước văn hóa thì nó chẳng bao giờ cũ nữa. Nền văn hóa của chúng ta có sức sống mấy nghìn năm, tất nhiên phải có những tiêu chuẩn bền vững của nó.

Như một thực thể sống, trong quá trình tồn tại và phát triển nó luôn mang sẵn một thứ gene di truyền không dễ bị phá vỡ. Chân lý là rất dễ hiểu, sự đổi mới phồn thịnh là sự đổi mới tốt đẹp, là bao giờ cũng cần thiết, là không gì ngăn cản được, còn sự đổi mới để có thể mất gốc, đánh mất bản thân mình là đồng nghĩa với hỗn loạn, đổ đốn. Cái đó vô hình trung sẽ trở thành người bạn đồng hành của những mưu toan thôn tính văn hóa.

Nếu thế nó không thể không vấp phải sức phản kháng mang tính tự vệ có sẵn trong đời sống dân tộc. Thực trạng văn hóa của chúng ta đang có những biểu hiện rất đáng báo động, chung quy nó là sự suy thoái nhân phẩm, là dấu hiệu hốt hoảng trong đời sống tinh thần và cái ác đang có cơ được o bế, nó tìm thấy những điều kiện để lên men.

Theo ANTĐ