Nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội chưa đầy 20km, có một làng cổ đã trải qua hàng nghìn năm nhưng người dân nơi đây vẫn giữ được nhiều nét văn hóa mang đậm bản sắc của người Thăng Long xưa. Đó là làng Đăm, xã Tây Tựu, huyện Từ Liêm, Hà Nội.

Khác hẳn cái nhịp sống tấp nập, hối hả của phố thị Cầu Diễn, Nhổn… chỉ cách làng Đăm khoảng 2km, không gian sống ở đây thật tĩnh mịch chậm rãi như níu kéo thời gian quay lại nghìn năm trước. Ngay bên cạnh UBND xã Tây Tựu là “tổ hợp văn hóa làng xã” bao gồm cây đa, giếng nước, sân đình và nhiều dãy nhà ngói cổ chạy dài làm đình chợ được bảo tồn hàng trăm năm nay dưới những tán cây bàng xanh mát.

Nét cổ kính hàng trăm năm của đình làng Đăm 

Tây Tựu tên nôm là Đăm. Đình Đăm (còn gọi là đình Trung) do bà Nguyễn Thị Tính – một phụ nữ làng Đăm là vợ vua Lê Thế Tông (1573 – 1599) kén thợ giỏi ở kinh thành Thăng Long về xây dựng.

Cũng như các ngôi đình khác, đình Đăm có nghi môn, tả vu, hữu vu, đại đình, hậu cung. Ngoài ra đình còn là nơi họp chợ, phiên chợ diễn ra vào các ngày 4, 9, 14, 19, 24, 29 âm lịch hàng tháng. Đặc biệt đình này có nhà Chính ngự cao 6,8m, chiều rộng mỗi bề 6,9m nằm ở vị trí trung tâm, ngay trước gian giữa của đại đình.

Đây là trụ sở điều hành các hoạt động văn hoá của làng. Từ đây các quyết sách của hội đồng kỳ mục dưới chế độ cũ và của các vị bô lão ngày nay được cụ thể hoá thành mệnh lệnh cho người người dân trong làng.

Đã gần 20 năm nay, cây đàn ghi ta vẫn theo người đàn ông cắt tóc 75 tuổi này ra đình làng

Chính ngự chỉ có một gian vuông với 4 mái chồng diêm. Bốn cột chính của ngôi nhà này được kết nối với nhau bằng 4 cây xà gồ và 4 cây kèo tạo nên bộ mái thứ nhất. Thấp xuống một khoảng có 4 cây xà khác đua ra ngoài gối lên 12 trụ gạch, tạo nên bộ mái thứ hai.

Khoảng trống giữa hai mái được trang trí bằng những ô đồng tiền bằng gỗ. Đỉnh chóp của mái có hình 4 con phượng chụm vào nhau tạo thành hình búp sen. Tám góc mái còn lại có hình rồng và lân. Mặt ngoài cột có 8 đôi câu đối và 16 chữ “thọ” (chữ Hán). Bốn mặt của nhà chính ngự đều có bậc tam cấp và 4 đôi sư tử chầu ở hai bên lối lên.

Một không gian yên tĩnh được tô điểm bởi hai bà cụ chít khăn mỏ quạ dưới ánh nắng chiều 

Đình làng Đăm thờ Đào Trường, còn gọi là Phúc thần Bạch Hạc tam giang, người có công trong việc đánh đuổi giặc ngoại xâm thời Hùng Duệ Vương. Khi có giặc đến xâm chiếm nước Văn Lang, vua Hùng cho triệu Thổ lệnh Đào Trường để bàn kế đánh giặc. Thổ lệnh tâu rằng: “Nên đón đường thuỷ mà đánh”. Nhà vua nghe theo và giao cho Đào Trường thống lĩnh thuỷ quân, chỉ đánh một trận đã dẹp tan quân giặc. Sau khi thắng trận, ông được triều đình giao trấn giữ kinh thành Bạch Hạc.

Đào Trường chỉ huy quân đội Văn Lang đánh tan cuộc xâm lược lần thứ hai của giặc phương Bắc và dẹp yên cuộc nổi loạn ở Hồng Châu. Trên đường từ Hồng Châu trở về, ông đã giao quyền chỉ huy quân đội cho em là Thạch Khanh rồi theo dòng sông nhỏ đến trang Tôn Thất và hoá tại đây. Ở miền Bắc có 172 làng lập đền thờ Đào Trường. Hằng năm, làng Đăm mở hội thi bơi chải từ ngày 9 đến 11 tháng Ba âm lịch để tưởng nhớ người anh hùng có công với dân với nước. Hội bơi Đăm diễn tả lại chiến thuật luyện tập và tiến công bằng thuỷ quân của tướng Đào Trường.

Hàng bánh rán dân dã bên cổng đình 

Cứ 5 năm một lần, từ ngày 9 đến 11/3 âm lịch, người dân làng Tây Tựu, Từ Liêm ngoại thành Hà Nội lại được chứng kiến một lễ hội độc đáo của người Thăng Long cổ được lưu truyền từ ngàn đời nay. Đó là lễ hội đua thuyền mà người dân thường gọi là bơi Đăm. Nhân dân địa phương vẫn còn lưu giữ câu ca: Bơi Đăm, rước Giá, hội chùa Thầy để nói về mức độ hấp dẫn của lễ hội bơi Đăm.

Hiện nay, ở làng Tây Tựu còn bảo tồn được nhiều di tích văn hoá lịch sử truyền thống mang tính hệ thống như Đình Đăm, Đại Đình, Chính Ngự, Nhà Vũ Ca, Nghi Môn, Thuỷ Đình, Nhà Thuyền, Miếu thôn Thượng…

Trong đó, điểm nhấn của các di sản này chính là lễ hội làng Tây Tựu được diễn ra 5 năm một lần từ 9 đến 11/3 âm lịch.

Nghề trồng hoa ở làng Đăm rất nổi tiếng ở Hà Nội và cả nước

Một người bạn nước ngoài của tôi trong một lần được đến thăm làng Đăm đã thốt lên: thật không thể tin nổi giữa Thủ đô Hà Nội với những công trình đang được xây dựng hối hả lại có một không gian yên tĩnh như vậy. Dưới mái đình cong vút chạm trổ rồng phượng, lách cách tiếng kéo của ông già 75 tuổi cắt tóc nghe nhẹ nhàng xua tan khoảng không im lặng. Khách hàng của ông là những người quen trong làng. Lúc rảnh rỗi, ông nổi hứng cầm cây đàn ghita dạo vài bản romantic điệu đà lãng mạn. Tiếng đàn lả lơi da diết theo làn khói chiều như bám vào cánh cổng cổ nơi có các cụ bà quấn khăn mỏ quạ “tụm ba tụm bảy” nhặt rau trước giờ hoàng hôn buông xuống.

Qua cổng làng Đăm phóng tầm mắt nhìn xa là bạt ngàn những ruộng rau, ruộng hoa thuộc hạng quy mô và nổi tiếng nhất của Hà Nội hiện nay. Những cô gái làng hoa Đăm dịu dàng đằm thắm tay thoăn thoắt thu hoạch hoa mỗi độ chiều tà.

Một ngày trôi qua thật nhẹ nhàng, sân đình Đăm lại đón các em học sinh chân trần đá bóng nhựa, bên cạnh là bậc trung niên rèn luyện thể lực với quả bóng chuyền hơi quen thuộc.

Trong đó, điểm nhấn của các di sản này chính là lễ hội làng Tây Tựu được diễn ra 5 năm một lần từ 9 đến 11/3 âm lịch.

Du khách muốn đến làng Đăm, đi từ trung tâm Hà Nội theo hướng quận Cầu Giấy, theo đường 32 đến ngã tư Nhổn rẽ tay phải, chỉ đi vài cây số là tới làng Đăm. Vào mùa xuân khi đến dịp hội làng, từ đằng xa du khách đã có thể nhận biết bằng màu sắc của cờ hội nổi bật trên một thảm xanh vàng đỏ đủ màu của những ruộng rau, ruộng hoa các loại đang độ thu hoạch. Rau và hoa Tây Tựu đã rất quen thuộc và nổi tiếng với người dân Hà Nội cũng như cả nước.

Những đôi chân trần đá bóng nhựa trước sân đình

Hoàng hôn trên ruộng rau Tây Tựu

Nhịp sống hối hả dường như không xuất hiện tại đây, nơi mỗi buổi chiều,
người dân làng Đăm lại tụm lại bên quả bóng chuyền hơi

Hội bơi Đăm năm 2010 

Trò chơi nấu cơm thi bên đình Đăm

Theo VnMedia