Ông Nguyễn Việt Hồng (75 tuổi), xóm Chùa, xã Kim Lan, huyện Gia Lâm (Hà Nội), hằng ngày ngoài những công việc đồng áng, làm lò gốm ông luôn tranh thủ thời gian rảnh rỗi ra bờ sông Hồng sưu tầm những mảnh gốm sứ vỡ về nhà để trưng bày, gìn giữ.

Chỉ cần có người đến nhà là ông lại đem những mảnh vỡ ra khoe về bản sắc văn hóa của ông cha ta từ ngàn xưa để lại qua những mảnh gốm sứ vỡ, đồng tiền xu qua 10 thế kỷ mà hơn chục năm nay ông sưu tầm được.

Ông Hồng đang giới thiệu niên đại của các loại gốm sứ.

Tình cờ giữ nét văn hóa

Xóm Chùa của ông nằm sát bên bờ sông Hồng, vào những năm 1940 bờ sông Hồng bất đầu lở dần. Nhiều hộ đân trong xóm đã phải di cư nơi khác vì “hà bá” hỏi thăm tới từng nhà. Đến năm 1971 thì xóm của ông đã bị lở vào đến 200 m đất tới sát vườn nhà ông. Ngày đó gia đình ông cũng chuẩn bị khăn gói di cư, nén ở lại thì không thấy đất sạt lở nữa cho đến ngày hôm nay.

Vào một ngày thả lưới trên sông Hồng qua những vùng sạt lở, tình cờ ông thấy những mảnh vỡ gốm sứ lộ ra từ phía bờ sông. Thấy đẹp với nhiều hoa văn kỳ lạ ông nhặt hết về để nghiên cứu. Vốn là dân trong nghề làm gốm nên ông am hiểu và biết được phần nào về cách thức làm gốm thông qua những mảnh vỡ. Cũng từ mảnh vỡ đó, ông đã chắp vá lại với nhau tạo nên những sản phẩm để trưng bày ở trong nhà.

Với kiến thức nghề gốm xưa, cộng với hàng ngày ông mày mò nghiên cứu qua sách vở, bạn bè… ông đã tìm ra và phân loại được cho các loại mảnh vỡ bằng gốm đó. Từ những cái bát, đĩa, gạch, ngói… cho đến cả những lọ hoa, chậu cảnh đều tồn tại qua 10 thế kỷ. Với những bằng chứng đó, các vị cao niên trong làng đều khẳng định rằng từ thời xa xưa ở làng Chùa này đã có lò gốm.

Bộ sưu tập tiền cổ thuộc thiên niên kỷ thứ nhất.

Cho đến năm 1996, vào mùa khô khi trẻ con trong xóm đi tắm sông tình cờ nhặt được một hũ tiền xu, chúng mang đi đổi đồng nát lấy kem. Tin này đến tai ông, ông đã bỏ bê hết việc nhà đi tìm mua lại nhưng không gặp, may khi ra bờ sông còn gom lại được khoảng 1 kg. Xem niên đại của các loại tiền trên sách báo ông mới biết hũ tiền xu đó đều là tiền cổ thuộc Thiên niên kỷ thứ 1 như: đồng Khai Nguyên thời Đường, đồng Ngũ thù Tây Hán thời Hán Cao tổ Lưu Bang (khoảng năm 118 TCN), đồng Tường phù Nguyên bảo thời Tống năm 1008…

Cả gia đình làm nhà “khảo cổ”

Cũng từ đó cho đên ngày hôm nay, hàng ngày ông vẫn thường ra bờ sông Hồng để “chờ” xem có gì lộ ra là ông nhặt không sợ trẻ con lấy mất hay sợ bị vùi dưới đáy sông. Các con ông mỗi lần đi làm về, hay đi đâu ngang qua thấy cũng đều nhặt về cho ông. “Năm 2000 thằng cả đi làm đồng về qua, tình cờ nhặt được phần dưới của bức tượng phật. Mãi đến hai năm sau thằng cháu nội đi tắm sông lại nhặt được phần đầu của bức tượng. Về ghép lại thành một bức tượng. Tuy không lành lặn nhưng đó là một kỷ niệm lớn của gia đình tôi”, ông Hồng cho biết.

Hiện tại trong gia đình ông có đến cả 100.000 mảnh vỡ được các con cháu nhặt về. Trong đó ngoài những dị vật đã đem tặng cho Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và Viện khảo cổ học Việt Nam thì ông Hồng vẫn còn giữ lại một số di vật quý như: lư hương thân rồng đầu ngựa, tháp nhiều tầng bốn mặt gắn tượng Phật và những mẫu gạch quý trong hoàng thành…

Những mảnh vỡ giữ nét văn hóa.

Không chỉ là người lưu giữ bản sắc văn hóa dân tộc, gia đình ông còn là điểm dừng chân của nhiều đoàn khách nước ngoài sang Việt Nam sưu tầm khảo cổ. Mà trong đó nhiều người như anh Nishimura Masanari, chuyên gia khảo cổ học người Nhật Bản đã trở thành khách quý của gia đình ông hơn chục năm nay.

Khi hỏi ông có ý định bán những đồ cổ này không? Ông thẳng thắn nói, tôi sưu tầm không phải để bán, nếu có ý định bán thì tôi đã bán lâu rồi đến bây giờ không còn cái gì để nói với các anh nữa đâu. “Cũng đã có rất nhiều người săn lùng đồ cổ đến hỏi mua với giá cao, nhưng tôi nhất quyết không bán. Nếu anh đến đây với mục đích mua đồ cổ thì tôi cũng sẽ mời anh ra khỏi nhà như những người mua đồ cổ khác. Nguyện vọng lớn nhất của tôi sau khi lìa đời là giữ lại được bản sắc văn hóa cho cho thế hệ sau biết đến”, ông Hồng tâm sự.

Theo Báo Đất Việt