Hồi còn nhỏ, mỗi khi nghe người lớn nhắc tới hai từ này, tôi cứ nghĩ quê hương là một cái gì đó to lắm. Giờ đã trưởng thành, tôi vẫn chưa thể trả lời được trọn vẹn câu hỏi đó. Chỉ biết mỗi lần trở về ngôi nhà xưa yêu dấu, ngồi ăn với cả nhà những món ốc mẹ làm, tôi lại được đi đến tận cùng những yêu thương, ấm áp, dịu êm…

Xóm nhỏ của tôi nằm ngoảnh mặt ra cánh đồng, sau lưng lại là một con sông nhỏ bởi vậy mà vào những ngày nông nhàn, mẹ tôi cũng như nhiều cô, bác trong xóm thường đi bắt ốc, cua, cá, một phần là để nhà ăn, còn dư thì đem ra chợ bán. Trong số các món "đặc sản" ấy của mẹ, tôi thích nhất là những món ốc. Ốc luộc, ốc xào, ốc hấp, ốc nấu canh… món gì dưới bàn tay mẹ cũng tuyệt hảo, thơm ngon.

Ốc bắt về, việc đầu tiên và quan trọng nhất là rửa sạch. Mẹ tôi là người cẩn thận, vì thế mà bao giờ mẹ cũng ngâm ốc trong nước vo gạo tới một buổi trời cho ra hết đất cát cặn bẩn. Sau đó mẹ vớt ốc ra, cắt bỏ phần trôn và rửa lại một lần nữa.

Để làm món ốc luộc, mẹ lót dưới đáy nồi một lớp dày lá sả, lá ổi, lá chanh rồi xếp ốc lên và đổ nước vào xâm xấp. Xong xuôi thì đun lửa cho đến khi ốc bung mày và dậy lên mùi thơm là chín tới. Để có món ốc luộc thơm ngon không thể không chú ý tới bát nước mắm chanh ớt hoà chua cay với sả băm nhuyễn. Bên tô ốc còn bốc khói nóng hổi, từ từ nhể ra con ốc mập mạp, thơm nức chấm với nước mắm chua cay, ăn kèm với rau diếp, rau thơm hoặc bánh đa thì tưởng như chẳng có gì tuyệt vời hơn! Cũng với những nguyện liệu sả, ớt, lá chanh, lá ổi, thỉnh thoảng mẹ lại làm món ốc xào sả ớt chua cay.

Tuy ốc là món ăn có tính hàn nhưng khi kết hợp với sả, ớt, tỏi gừng thì có thể ăn quanh năm, thậm chí vào mùa lạnh, ốc luộc, ốc xào lại được nhiều nhà ở xóm ven sông chúng tôi làm thường xuyên hơn cả. Để đổi món, mẹ còn hay làm món ốc hấp lá gừng. Ốc sau khi được làm sạch, mẹ khêu ra, đem ướp với tỏi băm, muối mắm và trộn với thịt băm nhỏ. Tiếp đến, mẹ đặt lá gừng ngang miệng vỏ con ốc bươu, dùng tay ém nhân vào sau đó lấy mày ốc đậy lên rồi đem hấp. Khi ăn thì cầm hai đầu lá gừng kéo nhẹ ra, rất thơm ngon lại lạ miệng.

Vào mùa hè, món canh ốc chuối xanh hoặc ốc khế chua là được cả nhà tôi chuộng nhất vì nó vừa ngon, bổ lại vừa có tác dụng giảm nhiệt. Tôi nhớ mãi thời kỳ nhà khó khăn, nhiều bữa ăn chỉ có mỗi tô canh nằm gọn giữa mâm mà cả nhà vẫn căng tràn tiếng nói cười vui vẻ.

Sau này, trong những năm tháng xa nhà, quê hương hiện về trong nỗi nhớ của tôi là những kỷ niệm êm đềm gắn liền với những món ăn thơm ngon, đắng ngọt của mẹ. Hồi còn trẻ, hầu như ngày nào, mẹ cũng bươn trải trên sông, dưới đồng. Bây giờ, chúng tôi đã trưởng thành, mẹ đã mắt mờ, chân chậm. Vậy mà mỗi lần các con về nhà là mỗi lần mẹ lại khoác cả nắng mưa, thân cong như tôm đi mò ốc rồi lại tẩn mẫn luộc, xào, hấp… Mẹ bao giờ cũng vậy, luôn vắt kiệt sức mình cho một tình yêu vô tận với những đứa con!

Mẹ giản dị, bao la như cánh đồng, như dòng sông và những món ngon của mẹ sẽ luôn là những ân tình kỷ niệm tuyệt vời đánh thức tình cảm cội rễ trong tâm hồn những đứa con, làm rung động tận đáy lòng…